Khám phá ra hố đen gần Trái Đất nhất, nằm ở hệ sao mà ta có thể thấy bằng mắt thường

Khám phá ra hố đen gần Trái Đất nhất, nằm ở hệ sao mà ta có thể thấy bằng mắt thường
Theo: Dink Theo Trí Thức Trẻ
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Nếu bạn đứng ở Bán Cầu Nam vào một ngày đông lạnh giá, hãy ngước lên trời để tìm hố đen gần bạn nhất mà khoa học phát hiện ra.

Đứng tại Nam Bán Cầu vào mùa Đông, bạn có thể thấy một một chấm xanh tại chòm sao Telescopium. Thực tế, chấm nhỏ này là hai ngôi sao bay thành cặp, kèm với một hố đen gầnTrái Đất nhất từng được phát hiện. Hố đen cách chúng ta 1.011 năm ánh sáng, nằm trong hệ sao HR 6819, có khối lượng gấp 4 lần Mặt Trời và nằm cách hố đen gần nhất 2.500 năm ánh sáng.

So với quãng đường con người nhỏ bé có thể đi, thì 1.000 năm ánh sáng xa vời vợi. Thế nhưng, trong một mô hình với khoảng cách Trái Đất - Mặt Trời chỉ bằng bề dày của một sợi tóc, thì hệ sao HR 6819 chỉ cách ta khoảng 6,5 km thôi. Khi so sánh lấy sự rộng lớn của thiên hà ta đang sống (có bề rộng khoảng 100.000 năm ánh sáng), thì HR 6819 khá gần; bên cạnh đó, nó còn là minh chứng cho thấy hố đen rải rác khắp nơi trong Dải Ngân hà.

Nếu ta phát hiện ra một [hố đen] gần tới vậy, và ta tự giả định vị trí của ta không có gì đặc biệt, thì ắt hố đen phải tồn tại khắp nơi”, Thomas Rivinius, nhà thiên văn học công tác tại Đài thiên Văn Nam Âu (ESO) và cũng là tác giả chính của nghiên cứu mới, phát biểu.

Khám phá ra hố đen gần Trái Đất nhất, nằm ở hệ sao mà ta có thể thấy bằng mắt thường - Ảnh 1.

HR 6819 là chấm xanh nằm giữa bức ảnh này. Hai ngôi sao trong hệ ở gần nhau tới mức chúng chỉ tạo nên một đốm sáng duy nhất, và tại đó, ta có hố đen gần Trái Đất nhất từng được ghi nhận.

Hố đen song hành cùng sao

Đã từ lâu, các nhà nghiên cứu ước tính Dải Ngân hà là mái nhà của hàng trăm triệu hố đen, nhưng quá trình xác định sự hiện diện của hố đen không dễ dàng gì. Trong thiên hà ta đang sống, các nhà khoa học cũng đã thấy vài hố đen đang “ăn” những đám mây khí gas gần nó; khí gas bay gần vùng chân trời sự kiện - rìa của hố đen phát ra bức xạ, cho phép các thiết bị thiên văn phát hiện được hố đen trong khoảng không gian.

Tuy nhiên phần lớn hố đen trong Dải Ngân hà vô hình, ta chỉ có thể phát hiện ra chúng thông qua việc quan sát hiệu ứng của lực hấp dẫn ở những thiên thể xung quanh hố đen.

Nhóm các nhà thiên văn nghiên cứu HR 6819 không chủ đích đi tìm hố đen, mà họ đang nghiên cứu một cặp sao kỳ lạ quay quanh nhau.

Ngôi sao ngoài là một phần của một bộ sao Be - tức là một tập hợp không đồng nhất của các ngôi sao có quang phổ loại B và phun ra khí gas -  lớn hơn Mặt Trời vài lần và cháy dữ dội hơn. Đo tốc độ quay quanh trục của ngôi sao lớn tại đường xích đạo, ta thấy vận tốc quay đạt tới 480 km/s. “Nó xoay nhanh đến mức vật chất của ngôi sao gần như bay văng khỏi bề mặt”, giáo sư Rivinius nói.

Hồi 2004, đợt quan sát HR 6819 kéo dài 4 tháng chỉ ra rằng hệ sao này không đơn thuần là một hệ sao đôi. Ngôi sao nằm trong dường như đang quay quanh một thiên thể không rõ, cứ khoảng 40,3 ngày thì xong một vòng; trong khi đó, ngôi sao ngoài quay quanh quỹ đạo của cả ngôi sao trong và vật thể kỳ lạ ở một khoảng cách lớn.

Khám phá ra hố đen gần Trái Đất nhất, nằm ở hệ sao mà ta có thể thấy bằng mắt thường - Ảnh 2.

Nghệ sĩ làm việc với ESO để vẽ minh họa đường bay của ba vật thể, một cặp sao và một hố đen, tại hệ sao HR 6819. Màu sáng tượng trưng cho sao, màu đỏ tượng trưng cho hố đen.

Năm 2009, nhà nghiên cứu Stan Štefl công tác tại ESO dẫn đầu một nghiên cứu mới nhằm theo dõi HR 6819 kỹ hơn, sau khi nhận thấy dấu vết của một hố đen Vũ trụ. Nhưng đáng buồn, giáo sư Štefl đã qua đời trong một tai nạn giao thông năm 2014, công việc nghiên cứu phải hoãn lại.

Tháng 11/2019, nhà nghiên cứu Rivinius, chuyên gia sao Be và cộng sự lâu năm của giáo sư Štefl, tìm thấy lý do mới để một lần nữa nghiên cứu HR 6819. Một nhóm các nhà thiên văn đăng tải nghiên cứu về hệ sao có tên LB-1, sở hữu một hố đen có khối lượng lớn hơn Mặt Trời 70 lần.

Nghiên cứu ngay lập tức bị đặt lên bàn cân, bởi lẽ các nhà vật lý học hiểu rõ cách thức hình thành hố đen từ các vật chất sao - xuất hiện khi một ngôi sao nổ siêu tân tinh, rằng một hố đen lớn như vậy không tồn tại trên lý thuyết. Khi một ngôi sao có khả năng tạo ra hố đen kích cỡ lớn đến vậy mà chết, chúng sẽ nổ mạnh đến mức vật chất hình thành sao không thể tự sập xuống thành hố đen.

Tuy nhiên, đội ngũ của giáo sư Rivinius nhận thấy dữ liệu của LB-1 có nhiều điểm tương đồng với HR 6819. Họ cố gắng xác định vật thể bí ẩn vốn lơ lửng trong HR 6819 và dựa trên quỹ đạo ngôi sao phía trong và độ sáng của nó, các nhà khoa học phát hiện ra rằng khối lượng của vật thể bí ẩn phải lớn hơn Mặt Trời của ta 4,2 lần, tức là tương đương với những hố đen khác trong Dải Ngân hà mà ta biết tới.

Tưởng như tàng hình nhưng không phải

Nếu vật thể này có kích cỡ gấp 4 lần ngôi sao trung tâm Hệ của chúng ta, ắt nó không phải là sao; theo lời Dietrich Baade, nhà khoa học danh dự của ESO và cũng là đồng tác giả nghiên cứu mới về HR 6819, sao có kích cỡ như vậy dễ thấy vô cùng. Bên cạnh đó, nó cũng quá lớn để có thể là một ngôi sao neutron.

Loại trừ mọi khả năng, các nhà khoa học chỉ còn một khái niệm để lý giải đặc tính vật thể kỳ lạ: nó là một hố đen.

Khám phá ra hố đen gần Trái Đất nhất, nằm ở hệ sao mà ta có thể thấy bằng mắt thường - Ảnh 3.

Hình ảnh hố đen đầu tiên mà con người "chụp" lại được.

Thế nhưng, mọi nghiên cứu về các hệ sao tương tự HR 6819 đều có một số điểm chưa được lý giải rõ ràng, thậm chí là sai lệch. Khoảng cách giữa hai ngôi sao trong cặp bay tại HR 6819 quá gần để kính viễn vọng quang học có thể theo dõi, ta chỉ có thể phân biệt chúng thông qua các phổ ánh sáng mà hai sao phát ra.

Ở một số trường hợp, ngôi sao nhiều tuổi hơn có thể mang dáng vẻ bề ngoài của ngôi sao trẻ và lớn hơn. Nếu ngôi sao trong của hệ HR 6819 là một “kẻ đánh cắp hình hài” như vậy, khối lượng hố đen bay cùng cặp sao này mới tính được sẽ là sai.

Trong nghiên cứu tiếp theo, được dẫn dắt bởi đồng tác giả nghiên cứu mới là Petr Hadrava, sẽ cố gắng phân tách ánh sáng phát ra từ hệ HR 6819, phân biệt rõ hai ngôi sao. Kính viễn vọng Gaia, công cụ đang vẽ bản đồ Dải Ngân hà với độ chính xác chưa từng có, sẽ giúp ta “điều tra” rõ ràng bí ẩn trong hệ sao HR 6819. Bởi hệ sao này khá gần, các nhà thiên văn học có thể xác định chính xác vị trí hai ngôi sao.

Thông thường, khi có một ngôi sao bay gần hố đen, ta không thể phát hiện ra chuyển động của sao”, đồng tác giả nghiên cứu Marianne Heida nói. “Nhưng hệ sao này ở khá gần, ta sẽ quan sát được nó và tính toán khối lượng hố đen được dễ dàng hơn, nếu như các dữ liệu ăn khớp với nhau”.

Các nhà nghiên cứu vừa quan sát hệ sao HR 6819 vừa tưởng nhớ tới giáo sư Stan Štefl, người có công khám phá ra hố đen trước khi ông đột ngột qua đời. “Stan cẩn thận lắm. Nếu ở đây, anh ấy sẽ nhìn tôi mà hỏi rằng: Có chắc không?”, giáo sư Rivinius mỉm cười nhận định.

Tham khảo National Geographic

Xác ướp 1100 tuổi đi giầy trông y hệt sneaker của Adidas khiến giới khoa học phải ngỡ ngàng vì độ "sành điệu"

tinybook tinybook 2 tuần 2 ngày
Xác ướp 1100 tuổi đi giầy trông y hệt sneaker của Adidas khiến giới khoa học phải ngỡ ngàng vì độ "sành điệu"
Xác ướp 1100 tuổi đi giầy trông y hệt sneaker của Adidas khiến giới khoa học phải ngỡ ngàng vì độ "sành điệu"

Phát hiện cấu trúc khổng lồ được làm từ xương voi ma mút 25.000 năm trước

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Phát hiện cấu trúc khổng lồ được làm từ xương voi ma mút 25.000 năm trước
Các nhà khoa học đã phá hiện một công trình khổng lồ được làm từ hơn 60 bộ xương voi ma mút thuộc thời kỳ kỷ băng hà, có niên đại khoảng 25.000 năm trước

Ốc sên chân vảy: Loài động vật duy nhất trên trái đất có thể biến sắt trở thành lớp áo giáp một cách tự nhiên

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Ốc sên chân vảy: Loài động vật duy nhất trên trái đất có thể biến sắt trở thành lớp áo giáp một cách tự nhiên
Ốc sên chân vảy, ốc sễ chân giáp hay ốc sên thủy nhiệt là một loài động vật chân bụng có vỏ trong họ Peltospiridae sinh sống ở vùng đáy Ấn Độ Dương.

Vì sao Elon Musk phải cần tới 10000 tên lửa hạt nhân để bắn phá Sao Hỏa: Chuyên gia vũ trụ Nga đưa ra lời giải thích

tinybook tinybook 2 tuần 3 ngày
Vì sao Elon Musk phải cần tới 10000 tên lửa hạt nhân để bắn phá Sao Hỏa: Chuyên gia vũ trụ Nga đưa ra lời giải thích
Chuyên gia của Roscomos cũng nhấn mạnh, loài người hiện tại không có khả năng ‘cải tạo’ khí hậu sao Hỏa hay sao Kim theo bất kỳ cách hữu hình nào.

21 bức ảnh ngoạn mục về các địa điểm tôn giáo biệt lập bậc nhất thế giới

tinybook tinybook 2 tuần 4 ngày
21 bức ảnh ngoạn mục về các địa điểm tôn giáo biệt lập bậc nhất thế giới
Từ hàng thế kỷ qua, các địa điểm thờ phụng đã được xây dựng trên các vách đá, đỉnh núi, và trên các hoang đảo, tránh xa mọi phiền nhiễu của cuộc sống trần tục.

Sử dụng trí tuệ nhân tạo, bảo tàng scan bức tuyệt tác thế kỷ 17 thành bức ảnh 44,8 tỷ pixel

tinybook tinybook 2 tuần 4 ngày
Sử dụng trí tuệ nhân tạo, bảo tàng scan bức tuyệt tác thế kỷ 17 thành bức ảnh 44,8 tỷ pixel
Bức tuyệt tác mang tên Night Watch - Gác Đêm cao 3,3 mét, rộng 4,2 mét, được Rembrandt sáng tác năm 1642

Đột phá ngành năng lượng: Siêu tụ điện với khả năng vượt trội, có thể cường hóa cả xe điện lẫn lưới điện quốc gia

tinybook tinybook 2 tuần 4 ngày
Đột phá ngành năng lượng: Siêu tụ điện với khả năng vượt trội, có thể cường hóa cả xe điện lẫn lưới điện quốc gia
"Tiềm năng của siêu tụ chúng tôi tạo ra là vô tận”, giám đốc viện nghiên cứu đứng sau nghiên cứu mới nhận định.

Chủ có tâm, quyết định dùng thời gian rảnh để chế ảnh chú chó của mình vào những bộ phim nổi tiếng

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Chủ có tâm, quyết định dùng thời gian rảnh để chế ảnh chú chó của mình vào những bộ phim nổi tiếng
Người chủ có tâm này đã quyết định sử dụng thời gian rảnh rỗi của mình để ghép ảnh nhữg chú chó của mình vào những phân cảnh trong các bộ phim nổi tiếng.

Kiểu tóc phổ biến nhất ở khu ổ chuột tại Kenya được lấy cảm hứng từ virus corona

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Kiểu tóc phổ biến nhất ở khu ổ chuột tại Kenya được lấy cảm hứng từ virus corona
Coronavirus gây ra không ít phiền toái cho mọi người nhưng có lẽ loại virus này cũng truyền cảm hứng cho rất nhiều người và đặc biệt là ở Châu Phi, một kiểu tóc mới cũng đã được ra đời dựa vào hình dạng của loại virus này.

Ngày 5/5/1110, Mặt Trăng biến mất một cách bí ẩn

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Ngày 5/5/1110, Mặt Trăng biến mất một cách bí ẩn
Trong văn tự cổ, người ta ghi lại hiện tượng kỳ lạ trên bầu trời Châu Âu.

Chozoi.vn - Trải nghiệm đấu giá online cực xịn cho những tín đồ ưa săn lùng đồ tốt giá hời

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
Chozoi.vn - Trải nghiệm đấu giá online cực xịn cho những tín đồ ưa săn lùng đồ tốt giá hời
Chợ giời (hay chợ trời) tưởng chỉ có ở ngoài đời thực thì nay, chỉ cần một chiếc smartphone có nối mạng, bạn có thể thoải mái mua sắm nhiều món đồ cực tốt với giá "không tưởng".

19 hình ảnh giải mã những điều bí ẩn trên thế giới mà chắc chắn nhiều người trong chúng ta đều đã từng thắc mắc

tinybook tinybook 2 tuần 6 ngày
19 hình ảnh giải mã những điều bí ẩn trên thế giới mà chắc chắn nhiều người trong chúng ta đều đã từng thắc mắc
19 hình ảnh giải mã những điều bí ẩn trên thế giới mà chắc chắn nhiều người trong chúng ta đều đã từng thắc mắc

Rừng Amazon vẫn đang cháy ngày càng dữ dội hơn: 1.202 km2 rừng bị xóa sổ trong 4 tháng, ngang bằng diện tích một quốc gia

tinybook tinybook 3 tuần 6 giờ
Rừng Amazon vẫn đang cháy ngày càng dữ dội hơn: 1.202 km2 rừng bị xóa sổ trong 4 tháng, ngang bằng diện tích một quốc gia
Theo ước tính, tổng cộng 1.202 km2 rừng Amazon đã bị xóa xổ hoàn toàn từ tháng 1 đến tháng 4, tăng 55% so với số liệu cùng kỳ năm ngoái

Kỹ sư NASA ngồi nhà điều khiển robot thăm dò trên Sao Hỏa như thế nào?

tinybook tinybook 3 tuần 14 giờ
Kỹ sư NASA ngồi nhà điều khiển robot thăm dò trên Sao Hỏa như thế nào?
Trong thời gian làm việc tại nhà, các kĩ sư và nhà khoa học làm việc tại dự án vận hành xe tự hành Curiosity phải tìm cách điều khiển một cỗ máy đang nằm cách Trái Đất hàng trăm triệu km.

Nhóm nghiên cứu tạo ra động cơ phản lực vi sóng kết hợp plasma, mong muốn thay thế động cơ máy bay hiện tại

tinybook tinybook 3 tuần 1 ngày
Nhóm nghiên cứu tạo ra động cơ phản lực vi sóng kết hợp plasma, mong muốn thay thế động cơ máy bay hiện tại
Liệu có phải ta đang chiêm ngưỡng tương lai của ngành hàng không?

Điều gì sẽ xảy ra nếu đại dịch zombie xuất hiện ngoài đời thực?

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Điều gì sẽ xảy ra nếu đại dịch zombie xuất hiện ngoài đời thực?
Clare Sammells, một chuyên gia về nhân chủng học tại Đại học Bucknell (Mỹ) đã chỉ ra sự những khác biệt giữa COVID-19 và đại dịch zombie nếu nó diễn ra ngoài đời.

Tại sao các nhà khoa học lại chuốc rượu loài giun rồi bắt chúng quay tròn tròn như thế này?

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Tại sao các nhà khoa học lại chuốc rượu loài giun rồi bắt chúng quay tròn tròn như thế này?
Loài giun bé nhỏ, được chuốc say rồi ném vào một cái máy quay nhanh đến chóng mặt có thể cho phép con người hiểu hơn về thế giới này.

Màng lọc thu giữ khí CO2: Ý tưởng đột phá tiến tới nền công nghiệp hậu carbon

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Màng lọc thu giữ khí CO2: Ý tưởng đột phá tiến tới nền công nghiệp hậu carbon
Màng này hoạt động như một hàng rào thấm, cho phép các loại khí khác khuyếch tán qua, chỉ trừ CO2 bị giữ lại.

Uống nước ngọt có ga bao năm nay, bạn có thắc mắc vì sao chai nhựa luôn có phần đáy chẳng bao giờ bằng phẳng không?

tinybook tinybook 3 tuần 2 ngày
Uống nước ngọt có ga bao năm nay, bạn có thắc mắc vì sao chai nhựa luôn có phần đáy chẳng bao giờ bằng phẳng không?
Hoá ra các chi tiết được nhà sản xuất làm ra trên những chai nước ngọt, nước suối bằng nhựa đều có công dụng nhất định chứ không chỉ để trang trí cho đẹp mắt đâu!

Top 10 bộ phim siêu anh hùng Marvel không thuộc MCU được đánh giá cao nhất

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
Top 10 bộ phim siêu anh hùng Marvel không thuộc MCU được đánh giá cao nhất
Marvel có sức ảnh hưởng lớn đến thể loại siêu anh hùng, nhưng đâu mới là bộ phim ngoài MCU hay nhất ?

10 lần các viên đá vô cực bị sử dụng vào mục đích đen tối

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
10 lần các viên đá vô cực bị sử dụng vào mục đích đen tối
Những viên đá này sẽ là công cụ để thực hiện những kế hoạch xấu xa nhất mà vũ trụ truyện tranh từng chứng kiến.

Fakenews vượt thời đại: 6 sự thật phổ biến về các thiên tài đỉnh cao trong lịch sử, hóa ra ai cũng nhầm

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
Fakenews vượt thời đại: 6 sự thật phổ biến về các thiên tài đỉnh cao trong lịch sử, hóa ra ai cũng nhầm
Nhiều chi tiết về các thiên tài trong lịch sử bị phóng đại quá mức, thậm chí trở nên sai lệch hẳn so với những gì vốn có.

5 đặc điểm kỳ dị nhất về cơ thể của Spider-Man

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
5 đặc điểm kỳ dị nhất về cơ thể của Spider-Man
Nhờ một chú nhện nhiễm phóng xạ mà người hùng tuổi teen của Marvel Peter Parker được ban phú cho sức mạnh siêu nhiên với nhiều khả năng đặc biệt.

SR-71 Blackbird, chiếc máy bay yêu thích của Elon Musk và Grimes, có gì đặc biệt?

tinybook tinybook 3 tuần 3 ngày
SR-71 Blackbird, chiếc máy bay yêu thích của Elon Musk và Grimes, có gì đặc biệt?
Đây là một chiếc máy bay gián điệp huyền thoại của Mỹ, với khả năng bay nhanh gấp 3 lần tốc độ âm thanh.

Khám phá 4 phiên bản kì quái nhất của Iron Man trong đa vũ trụ Marvel thông qua series "What If?"

tinybook tinybook 3 tuần 4 ngày
Khám phá 4 phiên bản kì quái nhất của Iron Man trong đa vũ trụ Marvel thông qua series "What If?"
Hãy cùng điểm qua lịch sử truyện tranh và tìm hiểu thêm về các phiên bản Iron Man mạnh và kỳ quái nhất thuộc vũ trụ Marvel.

Captain America suýt nữa đã trở thành viên đá linh hồn trong Endgame

tinybook tinybook 3 tuần 4 ngày
Captain America suýt nữa đã trở thành viên đá linh hồn trong Endgame
Trong suốt 18 bộ phim trước Avengers: Infinity War của vũ trụ điện ảnh Marvel, các viên đá sức mạnh, thực tại, thời gian, không gian và trí tuệ đều xuất hiện dưới các dạng khác nhau, ngoại trừ viên đá linh hồn.

Loạt sản phẩm gán mác "điều hòa", người tiêu dùng dễ dàng bị móc túi trong những ngày nắng nóng gay gắt

tinybook tinybook 3 tuần 4 ngày
Loạt sản phẩm gán mác "điều hòa", người tiêu dùng dễ dàng bị móc túi trong những ngày nắng nóng gay gắt
Hiện nay trên thị trường xuất hiện hàng loạt sản phẩm chống nóng gán mác "điều hòa" như quạt điều hòa, áo điều hòa, điều hòa mini.... với nhiều mẫu mã bắt mắt thu hút sự chú ý người tiêu dùng.

Phát hiện loài khủng long ăn thịt có kích cỡ nhỏ nhất trên Trái Đất, còn bé hơn cả một con chim ruồi

tinybook tinybook 3 tuần 5 ngày
Phát hiện loài khủng long ăn thịt có kích cỡ nhỏ nhất trên Trái Đất, còn bé hơn cả một con chim ruồi
Loài khủng long mới được phát hiện này được xem là loài khủng long nhỏ nhất được phát hiện trên Trái Đất, chúng còn nhỏ hơn một con chim ruồi, nhưng lại là một loài ăn thịt vô cùng khủng khiếp.

Tại sao bão ở Bán Cầu Bắc lại quay ngược chiều kim đồng hồ?

tinybook tinybook 3 tuần 5 ngày
Tại sao bão ở Bán Cầu Bắc lại quay ngược chiều kim đồng hồ?
Vậy còn bão ở Bán Cầu Nam chuyển động ra sao? Tất cả câu trả lời nằm ở video dưới đây.

Trung Quốc sáng chế ra thứ có thể thay thế động cơ phản lực

tinybook tinybook 3 tuần 5 ngày
Trung Quốc sáng chế ra thứ có thể thay thế động cơ phản lực
Nó có khả năng hoạt động trong bầu khí quyển của Trái đất và tạo ra lực đẩy với hiệu suất tương đương với các động cơ phản lực trên máy bay hiện đại.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat