Từ 1.000 năm trước, thợ rèn Ba Tư cổ đại đã tạo ra phiên bản đầu tiên của "thép không gỉ"

Từ 1.000 năm trước, thợ rèn Ba Tư cổ đại đã tạo ra phiên bản đầu tiên của "thép không gỉ"
Theo: Đình Thành Theo Pháp luật & Bạn đọc
Thể loại: Khoa Học Công Nghệ
Bằng chứng khảo cổ cho thấy chỉ thợ rèn vùng Chahak cho crom vào trong thép.

Đã từ lâu, chúng ta cho rằng thép không gỉ (thép chứa thêm thành phần crôm để chống gỉ sét) là sản phẩm của luyện kim thời hiện đại, nhưng bằng chứng mới cho thấy người Ba Tư cổ đại đã tạo ra một phiên bản sơ khai của thép không gỉ từ 1.000 năm trước. Các nhà khảo cổ học bất ngờ tột độ khi khám phá ra được thứ kim loại đặc biệt này tại vùng Chahak.

Nghiên cứu mới được xuất bản trên Tạp chí Khoa học Khảo cổ kết luận: Người Ba Tư cổ đại đã luyện hợp kim thép pha crom từ hồi thế kỷ 11 Sau Công nguyên. Nhiều khả năng, thứ thép này đã được dùng để làm kiếm, dao, giáp và nhiều vật dụng khác. Trong hợp kim còn có cả phốt pho, khiến cho mẫu kim loại này bị giòn.

Thứ thép được nung và rèn tại Chahak này chứa từ 1% tới 2% crôm và có 2% phốt pho”, Rahil Alipour, nhà khảo cổ học công tác tại Đại học London và tác giả chính của nghiên cứu cho hay.

Từ 1.000 năm trước, thợ rèn Ba Tư cổ đại đã tạo ra phiên bản đầu tiên của thép không gỉ - Ảnh 1.

Hình ảnh từ kính hiển vi cho thấy một mảnh thép tròn kẹt trong xỉ.

Cho tới thời điểm này, cả giới khảo cổ và các nhà sử học đều cho rằng thép pha crom là phát minh của người hiện đại. Thép không gỉ như ta vẫn thấy ngày nay được phát triển từ thế kỷ 20, chứa nhiều crôm hơn hẳn (chứa khoảng 11% crôm) so với thép của người Ba Tư cổ đại. Giáo sư Alipour nói rằng thép crôm của người Ba Tư cổ “không có tính chất không gỉ”.

Tuy vậy, nghiên cứu mới “cung cấp bằng chứng cổ xưa nhất về việc thêm nguyên tố crom, nhiều khả năng là cromit, một cách có chủ đích vào quá trình nung kim loại làm thép - kết quả là thứ thép có chứa một lượng giới hạn crom”.

Các nhà nghiên cứu tìm đường tới Chahak - một khu khảo cổ nằm phía Nam Iran - nhờ chỉ dẫn từ bản dịch bản thảo của người Ba Tư trung cổ. Chahak từng là lò rèn thép quan trọng nhất thời xưa, và cũng là khu vực khảo cổ duy nhất tại Iran mang bằng chứng cho thấy hoạt động nung hỗn hợp kim loại trong lò kín để rèn thép. Sau khi hỗn hợp này nguội, người ta sẽ đập nồi nấu kim loại để lấy thép. Kỹ thuật này xuất hiện trong nhiều nền văn hóa khác nhau, bao gồm cả người Viking.

Thông thường, thép nung trong nồi là loại thép chất lượng rất cao. Nó không chứa tạp chất và rất phù hợp để làm vũ khí, áo giáp và các công cụ khác nữa”, nhà nghiên cứu Alipour nhận định.

Từ 1.000 năm trước, thợ rèn Ba Tư cổ đại đã tạo ra phiên bản đầu tiên của thép không gỉ - Ảnh 2.

Một miếng xỉ gắn chặt trên mảnh vỡ ra từ nồi nung hỗn hợp kim loại.

Bản thảo cổ đại định hướng nghiên cứu được viết bởi học giả Ba Tư Abu-Rayhan Biruni, có niên đại từ thế kỷ 10 hoặc 11 SCN. Tựa đề bản thảo là “al-Jamahir fi Marifah al-Jawahir”, nghĩa là “Bản tóm tắt nhằm hiểu được các loại đá quý”, trong đó là hướng dẫn rèn được thép bằng cách nung tổ hợp của nhiều kim loại; trong số các thành phần, Abu-Rayhan Biruni có viết về một hợp chất bí ẩn có tên "rusakhtaj" (có nghĩa là “vật bị cháy xém”), các nhà khoa học phân tích được rằng đây là cát cromit.

Tại khu vực khảo cổ vùng Chahak, các nhà nghiên cứu tìm thấy dấu vết của than củi còn vương lại trong xỉ. Giám định độ tuổi vật chất bằng carbon chỉ ra rằng than củi có niên đại trong khoảng giữa thế kỷ 10 và thế kỷ 12 SCN. Ứng dụng kỹ thuật quét electron lên xỉ, họ phát hiện ra dấu vết của cromit. Và cuối cùng, các phân tử thép có trong xỉ chỉ ra rằng thép vùng Chahak chứa từ 1% tới 2% crom.

Thép vùng Chahak là thứ thép duy nhất được làm theo phương pháp nung cổ mà có chứa crom - nguyên tố tối quan trọng trong việc sản xuất thép hiện đại, như quá trình làm công cụ thép hoặc thép không gỉ chẳng hạn”, giáo sư Alipour giải thích. “Thép crom vùng Chahak sẽ có đặc tính giống với thép làm công cụ ngày nay, và thành phần crom trong thép sẽ tăng độ cứng và độ bền, những yếu tố quan trọng để chế tác công cụ”.

Ta có thể thấy vật thể làm từ thép Ba Tư xuất hiện khắp các bảo tàng trên thế giới, ta cũng biết rằng thép nung đã được dùng trong sản xuất vũ khí, áo giáp, vật trang trí mang lại thanh thế cho người đeo và nhiều công cụ khác. Cái tên Chahak cũng xuất hiện nhiều trong các văn bản lịch sử, gắn liền với những thanh gươm, con dao có giá trị. Theo những gì được ghi lại, những thanh kiếm vùng Chahak được bán với giá rất cao nhưng vì chúng rất giòn, giá trị của kiếm sớm lao dốc.

Quá trình phân tích thành phần xỉ còn tìm ra được nguyên tố phốt pho; thợ rèn cho thêm nó vào hỗn hợp kim loại nhằm giảm nhiệt độ nóng chảy của kim loại nhưng bên cạnh đó, phốt pho lại làm thành phẩm bị giòn.

Từ 1.000 năm trước, thợ rèn Ba Tư cổ đại đã tạo ra phiên bản đầu tiên của thép không gỉ - Ảnh 3.

Một miếng thép lớn kẹt trong xỉ.

Dù sao, khám phá mới vẫn chỉ ra một khía cạnh quan trọng: truyền thống rèn thép chỉ người Ba Tư mới có. Theo tác giả nghiên cứu, nguyên tố crom có trong thép Chahak có thể trở thành đặc điểm nhận dạng, cho phép các nhà nghiên cứu về sau phân biệt với đồ chế tác từ khu vực khác.

Đã có những bằng chứng khảo cổ cho thấy việc nung và rèn thép ở các trung tâm đặt tại Ấn Độ, Sri-Lanka, Turkmenistan và Uzbekistan, nhưng không thép nơi nào có chứa crom cả. Vậy nên, crom là thành phần chính có trong thép Chahak, không giống bất cứ ngành rèn thép ở nền văn hóa cổ đại nào”.

Các nhà nghiên cứu mong muốn cộng tác với chuyên gia tới từ các viện bảo tàng khắp thế giới, nhằm mở rộng nghiên cứu, tìm thêm những đồ vật cũng được tạo từ thép crom để so sánh và phân tích.

Tham khảo Gizmodo

Chiếc đĩa bí ẩn của nước Nga: Dù bé tẹo nhưng chẳng ai nhấc nổi, bên dưới ẩn giấu bí mật gây ngỡ ngàng

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Chiếc đĩa bí ẩn của nước Nga: Dù bé tẹo nhưng chẳng ai nhấc nổi, bên dưới ẩn giấu bí mật gây ngỡ ngàng
Chiếc đĩa bí ẩn này thực chất là gì? Nếu biết, bạn sẽ hết sức bất ngờ đấy.

Thế giới đang sử dụng những cách nào để xây dựng nhà chống lũ?

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Thế giới đang sử dụng những cách nào để xây dựng nhà chống lũ?
Bên cạnh chống lũ, việc sống chung với lũ cũng là một trong những phương án nhiều nước áp dụng ngày nay. Điểm thiết yếu của chính sách này là phải xây dựng được những ngôi nhà chống lũ cho người dân.

2 thầy trò sử dụng thuật toán để biến bản đồ từ thời cổ đại thành hình chụp rõ nét như bản đồ vệ tinh

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
2 thầy trò sử dụng thuật toán để biến bản đồ từ thời cổ đại thành hình chụp rõ nét như bản đồ vệ tinh
Nhìn vào để thấy sự thay đổi chóng mặt của đô thị hóa.

Nghệ nhân Zimbabwea biến lốp xe hơi cũ thành những đôi dép độc đáo

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Nghệ nhân Zimbabwea biến lốp xe hơi cũ thành những đôi dép độc đáo
Dù tạo ra một đôi giày thoải mái từ lốp xe hơi cũ nghe có vẻ phi thực tế, nhưng theo những gì Chitukutuku đang làm, quy trình này có vẻ khá đơn giản, chỉ mất chưa đầy 1 tiếng đồng hồ.

Chàng thanh niên mang hoài bão dọn sạch biển hợp tác cùng Microsoft, chế tạo tàu gom rác tự hành chạy bằng năng lượng Mặt Trời

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Chàng thanh niên mang hoài bão dọn sạch biển hợp tác cùng Microsoft, chế tạo tàu gom rác tự hành chạy bằng năng lượng Mặt Trời
Dự kiến, hai điểm đến tiếp theo của những hệ thống tàu này là Việt Nam và Cộng hoà Dominica.

Giới khảo cổ phát hiện hình vẽ mèo khổng lồ 2000 năm tuổi nằm ngay giữa sa mạc tại Peru

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Giới khảo cổ phát hiện hình vẽ mèo khổng lồ 2000 năm tuổi nằm ngay giữa sa mạc tại Peru
Theo đó, các nhà khảo cổ học đã bất ngờ phát hiện hình vẽ con mèo khổng lồ này khi đang cải tạo lối đi để du khách có thể dễ tới chiêm ngưỡng những bức hình khổng lồ tạo nên Nazca Lines bí ẩn và nổi tiếng.

Tìm xuống vùng biển sâu nhất đại dương, khoa học phát hiện sự thật đau lòng: Biến đổi khí hậu đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết rồi

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Tìm xuống vùng biển sâu nhất đại dương, khoa học phát hiện sự thật đau lòng: Biến đổi khí hậu đang nghiêm trọng hơn bao giờ hết rồi
Có một xu hướng đáng ngại đang tồn tại dưới đáy đại dương, và khoa học đang tích cực tìm hiểu thêm.

Các nhà thiên văn học hóa giải bí ẩn về thiên hà chứa 99,99% vật chất tối

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Các nhà thiên văn học hóa giải bí ẩn về thiên hà chứa 99,99% vật chất tối
Nhiều khả năng đội nghiên cứu đưa nhận định cũ sẽ tính toán lại để tranh cãi bằng được rằng mình đúng. Chúng ta cùng "lót dép" chờ xem.

Phát hiện ra "siêu sức mạnh" mới của loài gấu nước: một lá chắn cực tím bằng huỳnh quang

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Phát hiện ra "siêu sức mạnh" mới của loài gấu nước: một lá chắn cực tím bằng huỳnh quang
Gấu nước vẫn chưa thôi làm chúng ta bất ngờ.

7 việc cực đơn giản nhưng nếu làm được, bạn đặc biệt hơn 90% dân số thế giới đấy

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
7 việc cực đơn giản nhưng nếu làm được, bạn đặc biệt hơn 90% dân số thế giới đấy
Hãy thử xem mình có phải là "của hiếm" của thế giới hay không nhé.

Giáo sư đại học Mỹ tuyên bố: Rất có thể chúng ta đang sống trong một thế giới giả lập

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Giáo sư đại học Mỹ tuyên bố: Rất có thể chúng ta đang sống trong một thế giới giả lập
Theo kết luận của giáo sư, tỉ lệ sống trong giả lập của chúng ta lên tới 50%.

6 ý nghĩa thực sự mỗi khi bạn cảm thấy "Deja vu" - hiện tượng rất nhiều người đã từng trải nghiệm mà không giải thích nổi

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
6 ý nghĩa thực sự mỗi khi bạn cảm thấy "Deja vu" - hiện tượng rất nhiều người đã từng trải nghiệm mà không giải thích nổi
Deja vu đến nay vẫn là một hiện tượng khoa học chưa thể giải thích. Dẫu vậy, nó vẫn mang đến những ý nghĩa nhất định.

Khoa học "đập hộp" hang động tách biệt khỏi thế giới suốt 5 triệu năm, và đây là những gì được tìm thấy

tinybook tinybook 1 tháng 1 tuần
Khoa học "đập hộp" hang động tách biệt khỏi thế giới suốt 5 triệu năm, và đây là những gì được tìm thấy
Một hang động bị đóng kín suốt 5,5 triệu năm, chỉ được tìm ra từ cách đây hơn 30 năm và đến nay mới chỉ có chưa đến 100 người được phép xuống thám hiểm.

Ai đã tạo ra thế giới kỳ lạ của "Nghìn lẻ một đêm"?

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Ai đã tạo ra thế giới kỳ lạ của "Nghìn lẻ một đêm"?
Nghìn lẻ một đêm là bộ sưu tập các truyện dân gian Trung Đông và Nam Á được biên soạn bằng tiếng Ả Rập trong thời đại hoàng kim Hồi giáo.

Sự kiện Dust Bowl: "Cơn bão đen" kéo dài 10 năm trên khắp Bắc Mỹ

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Sự kiện Dust Bowl: "Cơn bão đen" kéo dài 10 năm trên khắp Bắc Mỹ
Sự kiện Dust Bowl nổi bật với hiện tượng rất nhiều cơn bão và lốc hoành hành ở các đồng cỏ tại khu vực Bắc Mỹ và gây ra nhiều thiệt hại kinh khủng.

Cùng nghe thứ âm thanh tuyệt diệu của vũ trụ, được tạo ra từ loạt ảnh chụp Dải Ngân hà của NASA

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Cùng nghe thứ âm thanh tuyệt diệu của vũ trụ, được tạo ra từ loạt ảnh chụp Dải Ngân hà của NASA
NASA đã sử dụng quá trình chuyển hóa dữ liệu thành âm thanh để đem tới cách nhận thức về vũ trụ theo một cách hoàn toàn mới, đó là hé “âm thanh” của Dải Ngân hà.

Bất chấp “Bão Facebook" - quét tài khoản, không cho chạy quảng cáo, doanh nghiệp này vẫn có thể đạt 1000 đơn đặt hàng/ngày nhờ 3 việc sau

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Bất chấp “Bão Facebook" - quét tài khoản, không cho chạy quảng cáo, doanh nghiệp này vẫn có thể đạt 1000 đơn đặt hàng/ngày nhờ 3 việc sau
"Bão Facebook" đang là từ khoá hot trong thời gian gần đây trong cộng đồng thương mại điện tử và những doanh nghiệp nào có Facebook là kênh quảng cáo, khi bỗng dưng một ngày nhận được thông báo "tài khoản quảng cáo bị vô hiệu hoá", dù không vi phạm hoặc nhận được bất kỳ cảnh báo nào.

Điều gì sẽ xảy ra nếu hai khối rác không gian va chạm vào nhau?

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Điều gì sẽ xảy ra nếu hai khối rác không gian va chạm vào nhau?
Hiệu ứng Domino có thể tạo ra lớp mảnh vỡ không thể xuyên thủng, giam giữ chúng ta trên Trái đất vĩnh viễn.

10 sai lầm hay mắc phải trong việc dọn dẹp nhà cửa

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
10 sai lầm hay mắc phải trong việc dọn dẹp nhà cửa
Trong quá trình dọn dẹp và chăm sóc nhà cửa, chúng ta thường mắc phải những sai lầm không chỉ gây hại cho những đồ vật xung quanh mà còn cho chính bản thân chúng ta.

Phân tích đá Mặt Trăng cho thấy nhà chị Hằng từng phát ra từ trường, và nhờ nó sự sống trên Trái Đất mới xuất hiện

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Phân tích đá Mặt Trăng cho thấy nhà chị Hằng từng phát ra từ trường, và nhờ nó sự sống trên Trái Đất mới xuất hiện
Lấy được mẫu đá từ hai cực của Mặt Trăng, ta sẽ biết rõ khẳng định này là đúng hay sai.

Sử dụng năng lượng Mặt Trời, thiết bị này lấy được nước từ không khí khô hanh như sa mạc

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Sử dụng năng lượng Mặt Trời, thiết bị này lấy được nước từ không khí khô hanh như sa mạc
Toàn bộ hệ thống chỉ nặng 7kg.

Bay liên tục 13.000 km không cần nghỉ, loài chim 'máy bay phản lực' lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Bay liên tục 13.000 km không cần nghỉ, loài chim máy bay phản lực lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu
Bay hơn 12.000km từ Alaska đến New Zealand trong 11 ngày không ngừng nghỉ, một con chim choắt mỏ thẳng đuôi vằn xác lập một kỷ lục vô tiền khoáng hậu trong thế giới động vật.

Đột phá: lần đầu tiên khoa học đạt được siêu dẫn ở nhiệt độ phòng

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Đột phá: lần đầu tiên khoa học đạt được siêu dẫn ở nhiệt độ phòng
"Trạng thái siêu dẫn" vẫn là mục tiêu của khoa học vật chất suốt nhiều thập kỷ nay, và chúng ta đã đi được nửa chặng đường với đột phá mới.

Não sôi lên, hộp sọ nổ tung, cơ bắp bốc hơi và mô bị thủy tinh hóa, khoảnh khắc bị núi lửa hủy diệt còn kinh hoàng hơn địa ngục

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Não sôi lên, hộp sọ nổ tung, cơ bắp bốc hơi và mô bị thủy tinh hóa, khoảnh khắc bị núi lửa hủy diệt còn kinh hoàng hơn địa ngục
Núi lửa là một vết đứt gãy trên lớp vỏ của một hành tinh, như là Trái Đất cho phép dung nham, tro núi lửa, và khí thoát ra từ một lò magma ở dưới bề mặt.

Khoa học tìm ra giới hạn trên của tốc độ âm thanh: 36 km/s

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Khoa học tìm ra giới hạn trên của tốc độ âm thanh: 36 km/s
Trên lý thuyết, âm thanh truyền qua vật liệu hydro kim loại (mới chỉ tồn tại trên lý thuyết) sẽ có tốc độ cao nhất, gần với mốc 36 km/s.

4 lý do khiến TMĐT ngày càng thu hút tín đồ công nghệ

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
4 lý do khiến TMĐT ngày càng thu hút tín đồ công nghệ
Với hàng loạt ưu đãi độc quyền hấp dẫn, cam kết xuất xứ và chính sách hậu mãi “sang xịn”, sự bùng nổ đơn hàng công nghệ trong những Lễ Hội mua sắm đã và đang chứng tỏ vị thế của hệ thống gian hàng chính hãng trên TMĐT trong lòng fan công nghệ.

Nếu không ngửi được 2 mùi này thì nhiều khả năng bạn đã mắc phải COVID-19

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Nếu không ngửi được 2 mùi này thì nhiều khả năng bạn đã mắc phải COVID-19
Mất khứu giác và vị giác là một trong những triệu chứng do coronavirus được báo cáo phổ biến nhất, và cũng là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất về sự hiện diện của virus SARS-CoV-2.

Đây là lý do tại sao ta nên xây cơ sở hạ tầng internet lượng tử trên quỹ đạo

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Đây là lý do tại sao ta nên xây cơ sở hạ tầng internet lượng tử trên quỹ đạo
Nghiên cứu mới chỉ ra rằng với một dàn 400 vệ tinh lượng tử, ta sẽ "dễ dàng" có được internet lượng tử toàn cầu.

6 dấu hiệu cho thấy nhà bạn có vấn đề về điện, cần khắc phục 'càng sớm càng tốt'

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
6 dấu hiệu cho thấy nhà bạn có vấn đề về điện, cần khắc phục càng sớm càng tốt
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu hết các ngôi nhà không tuân theo các biện pháp an toàn được khuyến nghị để ngăn ngừa điện giật và hỏa hoạn, tuy nhiên một số dấu hiệu dễ nhận thấy có thể giúp tìm ra vấn đề trước khi mọi thứ vượt khỏi tầm tay.

Mổ xẻ trạm gốc 5G Huawei mới thấy công ty Trung Quốc cần linh kiện Mỹ đến mức nào

tinybook tinybook 1 tháng 2 tuần
Mổ xẻ trạm gốc 5G Huawei mới thấy công ty Trung Quốc cần linh kiện Mỹ đến mức nào
Gần 30% giá trị trạm gốc 5G của Huawei thuộc về các linh kiện Mỹ, hầu hết trong số đó là các con chip tối quan trọng cho việc xử lý tín hiệu radio, điều khiển nguồn năng lượng cũng như chip nhớ.
tinybook Công Nghệ Thông Tin








Chat